Tóm lượt:

Tình hình kinh tế vĩ mô

1. Tăng trưởng kinh tế đạt 6.3%, lạm phát 23%

2. Trừ nông-lâm-ngư nghiệp, các khu vực đều giảm tăng trưởng.

Đặc biệt xây dựng có tăng trưởng bằng không.

3. Tăng trưởng của tích lũy tài sản giảm mạnh, tỉ trọng hàng tồn

kho trong GDP tăng nhanh.

4. Đầu tư nước ngoài tăng cao về vốn cam kết, nhưng với tỷ

trọng đầu tư vào bất động sản cao. Vốn thực hiện vẫn tiếp tục

tăng.

5. Xuất khẩu và nhập khẩu đều giảm ở các tháng cuối năm. Tính

chung thâm hụt thương mại cao hơn so với các năm trước.

Tuy vậy, cán cân thanh toán vẫn chưa bị ảnh hưởng nhiều.

6. Chính phủ đã tích cực đưa ra các biện pháp thúc đẩy kinh tế.

Tuy nhiên sẽ cần nhiều thời gian để các biện pháp này có tác

dụng. Do đó sáu tháng đầu năm 2009 sẽ còn nhiều khó khăn.

Lê Thái Thường Quân

[email protected]

www.eps.com.vn Đối tác tận tâm

Báo cáo kinh tế vĩ mô Tháng 01/2009

Trang: 2/6

Tổng quan về tình hình kinh tế

Tính chung cả năm 2008, tốc độ tăng trưởng GDP đạt được 6.3%.

Đây là mức thấp kế hoạch đã được đề ra (7%), và giảm 2.2 điểm

phần trăm so với năm trước. Tất cả các khu vực đều có tăng trưởng

thấp hơn, ngoại trừ khu vực nông-lâm-ngư nghiệp. Đặc biệt, khu vực

xây dựng có mức tăng trưởng không.

Với tốc độ tăng trưởng chung thấp hơn, tốc độ tăng trưởng của các

thành phần GDP cũng giảm hơn năm trước. Đặc biệt, tốc độ tăng tích

lũy tài sản cố định đã giảm mạnh từ 24% xuống chỉ còn 4%. Trong

khi đó, tỉ trọng hàng tồn kho đã tăng lên 5% so với tổng GDP, cao

hơn mức thông thường của các năm trước (khoảng 2%)

Một trong những điều đáng ngạc nhiên là đầu tư nước ngoài trong

năm 2008 lại tăng đáng kể. Vốn cam kết đạt 65 tỷ USD và vốn thực

hiện vẫn đạt được mức 11.5 tỷ USD, cao hơn nhiều so với mức năm

trước. Tuy vậy, một điều đáng lưu ý là tỷ trọng khá lớn (xét về vốn)

đầu tư nước ngoài trong năm 2008 là vào khu vực bất động sản. Do

đó, tác động tới sản xuất, việc làm sẽ thấp hơn. Bên cạnh đó, khả

năng các dự án này sẽ bị đình hoãn hay chậm trễ trong bối cảnh kinh

tế suy thoái là điều có nhiều khả năng xảy ra trong năm tới.

Tính chung cả năm, nhập siêu của Việt nam là 17.5 tỷ USD. Con số

này thấp hơn mức được dự báo ban đầu, khi nhập siêu đang tăng cao.

Tuy nhiên, việc nhập siêu phần nào được kềm chế chủ yếu là do nhập

khẩu của những tháng cuối năm không tăng cao, đặc biệt là nhập

khẩu nguyên liệu sản xuất. Trong khi đó, xuất khẩu mặc dù nhìn

chung vẫn tăng và đạt 63 tỷ USD, cho thấy có những dấu hiệu đáng

quan ngại. Trước hết, xuất khẩu của những tháng cuối năm liên tục

GDP tăng trưởng 6.3%,

thấp hơn mức kế hoạch

Tăng trưởng của tích lũy

tài sản giảm mạnh, tỉ

trọng hàng tồn kho tăng

Đầu tư nước ngoài vẫn

tăng, nhưng cơ cấu thiên

về bất động sản

Xuất khẩu và nhập khẩu

đều chững lại

Nguồn: Tổng cục Thống kê Nguồn: Tổng cục Thống kê

Tăng trưởng GDP các Khu vực Kinh tế

0%

2%

4%

6%

8%

10%

12%

Toàn nền kinh tế Nông nghiệp Công nghiệp Xây dựng Dịch vụ

2007 2008

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

2004 2005 2006 2007 2008

Cơ cấu GDP

Nông nghiệp Công nghiệp Xây dựng Dịch vụ

www.eps.com.vn Đối tác tận tâm

Báo cáo kinh tế vĩ mô Tháng 01/2009

Trang: 3/6

giảm. Thứ hai, việc kim ngạch xuất khẩu cả năm phần nào do giá trị

tái xuất sắt thép và do yếu tố tăng giá của các mặt hàng xuất khẩu

chủ yếu tạo nên. Nếu loại bỏ những yếu tố này, kim ngạch xuất khẩu

chỉ tăng 13.5%. Nếu xét chung về cán cân thanh toán, thì với việc

dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài cả năm là 11.5 tỷ và tình hình kiều

hối được ước tính vẫn khả quan ở mức 6-8 tỷ USD thì nhìn chung cán

cân thanh toán vẫn chưa rơi vào tình trạng thâm hụt.

Tháng 12 tiếp tục chứng kiến tốc độ lạm phát âm, do đó tính chung

cả năm lạm phát được kềm chế ở 23%. Tuy vậy, đây vẫn là mức lạm

phát cao và đã phần nào ảnh hưởng tới sức mua chung của nền kinh

tế trong năm vừa qua. Điều này cộng với tình hình khủng hoảng kinh

tế trong nữa sau năm 2008 đã khiến cho lạm phát trở nên âm liên tục

trong các tháng cuối năm, báo hiệu cho một thời kỳ giảm phát và suy

thoái.

Viễn cảnh năm 2009

Giờ đây, khủng hoảng kinh tế đã được chính thức thừa nhận và các

chính phủ đã và đang tìm cách khôi phục hoạt động kinh tế. Hai câu

hỏi thường được đặc ra nhiều nhất là (1) bao giờ cuộc khủng hoảng

sẽ chạm đáy và nền kinh tế thế giới bắt đầu hồi phục, (2) ảnh hưởng

tới Việt nam sẽ như thế nào. Mặc dù các ý kiến của các chuyên gia về

vấn đề này có nhiều khác biệt, hầu hết đều đồng ý rằng một giai đoạn

phục hồi thật sự chỉ có thể bắt đầu kể từ năm 2010.

Về ảnh hưởng tới Việt nam, hiển nhiên nhất là việc suy giảm xuất

khẩu và đầu tư, kể cả đầu tư trực tiếp lẫn đầu tư gián tiếp. Ngoài ra,

nguồn kiều hối cũng có thể bị ảnh hưởng. Các suy giảm trong dòng

Lạm phát những tháng

cuối năm âm, lạm phát

cả năm 23%

Nguồn: Tổng cục Thống kê

Tỷ lệ Đầu tư/GDP

0%

5%

10%

15%

20%

25%

30%

35%

40%

45%

50%

Tổng đầu tư Chính phủ Tư nhân Vốn nước ngoài

2007 2008

www.eps.com.vn Đối tác tận tâm

Báo cáo kinh tế vĩ mô Tháng 01/2009

Trang: 4/6

ngoại tệ sẽ có ảnh hưởng tới cả hoạt động sản xuất lẫn làm tăng khả

năng mất giá của đồng nội tệ trong năm tới. Tác động của điều này có

nhiều mặt. Về phương diện tích cực, đây có thể là một chuyển biến

tốt cho xuất khẩu vì làm tăng tính cạnh tranh về giá. Nhưng nhìn từ

phía ngược lại, có nhiều ý kiến quan ngại rằng nền kinh tế Việt Nam

đang phụ thuộc rất lớn vào nhập khẩu, kể cả khu vực sản xuất hàng

xuất khẩu. Do vậy, việc đồng tiền mất giá sẽ không có tác dụng thúc

đẩy đáng kể tới xuất khẩu. Thêm nữai, việc đồng tiền mất giá sẽ làm

tăng chi phí và tạo thêm khó khăn kể cả cho thị trường nội địa.

Bên cạnh việc xuất khẩu bị suy giảm trực tiếp do nhu cầu tại các nước

nhập khẩu giảm, Việt Nam còn phải đối phó với việc các nguồn hàng

xuất khẩu tại Trung Quốc và các nước khác trong khu vực vì bị mất thị

trường tại Mỹ và châu Âu sẽ tìm cách tràn sang Việt Nam. Trên thực

tế điều này đã bắt đầu diễn ra gần đây và đang có ảnh hưởng tiêu

cực tới khu vực sản xuất phục vụ thị trường nội địa.

Về phương diện chính sách, điều tích cực là chính phủ đã có nhiều nỗ

lực để đưa ra kịp thời các chính sách nhằm thúc đẩy kinh tế, cả về

chính sách tài khóa lẫn chính sách tiền tệ. Nổi bật nhất là Ngân Hàng

Nhà Nước đã nhanh chóng hạ lãi suất cơ bản xuống còn 8% đồng thời

giảm tỉ lệ dự trữ bắt buộc và lãi suất chiết khấu. Bên cạnh đó, chính

phủ cũng đã đưa ra các gói kích cầu và xem xét các biện pháp dãn

giảm thuế. Tuy vậy cần lưu ý là thông thường để chính sách tiền tệ có

tác động cần ít nhất là 6 tháng. Đối với chính sách tài khóa, mặc dù về

nguyên tắc là tác động sẽ nhanh hơn, nhưng sẽ phải cần nhiều thời

gian hơn trước khi chính sách được đưa vào thực hiện, như có thể

thấy ngay trong thực tế hiện nay. Điều này có nghĩa là tác động của

các gói chính sách sẽ chỉ có thể phát huy sớm nhất từ quý II năm

2009, và cũng tương tự như nền kinh tế thế giới, khả năng ổn định và

hồi phục nếu nhanh nhất cũng chỉ sẽ bắt đầu trong những tháng cuối

năm 2009 hay đầu năm 2010. Các đánh giá lạc quan nhất của cho

rằng ít nhất phải đến quí III năm 2009 nền kinh tế Việt Nam mới bắt

đầu vào giai đoạn hồi phục.

Như vậy, xét về khía cạnh cơ bản, nền kinh tế Việt Nam và các doanh

nghiệp sẽ còn phải đối phó với nhiều khó khăn trong thời gian sắp tới,

và điều này sẽ phần nào ảnh hưởng tới khả năng phát triển ổn định

của thị trường tài chính.