Chương 1

1.Ngân hàng thương mại

-Khái niệm: là loại hình TCTD được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng ( hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhân tiền gửi, sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán) và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận

-9 chức năng: tính dụng, tiết kiệm, thanh toán, bảo hiểm, môi giới, ủy thác, NH đầu tư và bảo lãnh, lập kế hoạch đầu tư, quản lý tiền mặt

-vị trí quan trọng nhất thể hiện ở: Quy mô tài sản, sự đa dạng về nghiệp vụ kinh doanh và các sản phẩm dịch vụ cung ứng, sự phong phú về đối tượng khách hàng, địa bàn hoạt động, khả năng thỏa mãn lợi ích của các chủ thể tham gia thị trường tài chính cũng như toàn nền kinh tế ( tận dụng lợi thế kinh tế nhờ quy mô, phạm vi, hạn chế sự không cân xứng về thông tin)

-đặc trưng: đối tượng kinh doanh của NHTM là tiền tệ-một loại hàng hóa đặc biệt, khách hàng của NH cũng mang những đặc trưng riêng khác với KH của xí nghiệp sản xuất hàng hóa thông thường, sản phẩm của NH là sản phẩm dịch vụ, nó mang tính vô hình, không tách rời, không ổn định, không dự trữ được, trong quá trình hoạt động, NH luôn phải đối mặt với một cường độ cạnh tranh cao trên thị trường, gắn với lĩnh vực tiền tệ nên hoạt động kinh doanh NH có mức độ rủi ro rất cao, NHTM phải chịu sự giám sát mạnh mẽ, thường xuyên của các cơ quan quản lý kinh tế vĩ mô.

-Vai trò: là nơi cung cấp vốn chủ yếu cho nền kinh tế, là cầu nối doanh nghiệp với thị trường, là công cụ để nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế, là cầu nối nền tài chính quốc gia về nền tài chính quốc tế.

2. Các mô hình NHTM

* Theo tính chất và lĩnh vự hoạt động

-NHCD: là loại hình NH chuyên hoạt động trong một hoặc một số lĩnh vực nhất định trong phạm vi một hoặc một số địa bàn nhất định.

Đặc điểm: tính tập trung cao;hạn hẹp về đối tượng khách hàng, địa bàn hoạt động; quy mô hoạt động không lớn.

Ưu điểm: lượng khách hàng tương đối ổn định; có điều kiện để đào tạo nhân viên có trình độ chuyên sâu.

Nhược điểm: Rủi ro cao, khả năng cạnh tranh không cao, khó nắm bắt được diễn biến của toàn bộ nền kinh tế, tạo ra sự phân cách trong chu trình tài chính của mỗi quốc gia.

-NHĐN: là NH cung cấp mọi dịch vụ ngân hàng cho mọi đối tượng

Đặc điểm: Phạm vi khách hàng rộng lớn; sản phẩm, dịch vụ đa dạng; lĩnh vực hoạt động rộng lớn

Ưu điểm: thỏa mãn nhu cầu đa dạng của khách hàng; phân tán rủi ro; tận dụng được lợi thế kinh tế nhờ quy mô và nhờ phạm vi; cạnh tranh tốt hơn về chủng loại sản phẩm

Nhược điểm: khó hơn trong vấn đề tuyển dụng và đào tạo nhân viên cũng như cán bộ quản lý; cạnh tranh ngày càng gay gắt; phân tán về nguồn lực.

*Theo quy mô và khối lượng giao dịch

-NHBB: là loại hình NH mà hoạt động của nó chủ yếu là thực hiện với các KH lớn như: các NH, các công ty tài chính, nhà nước, các doanh nghiệp lớn.

Đặc điểm: quy mô vốn lớn nhưng chỉ tập trung giao dịch đối với một số lượng nhỏ khách hàng; số lượng giao dịch của NH nhỏ nhưng giá trị của các khoản giao dịch lớn; Thường là các NH lớn, hoạt động tại các trung tâm tài chính quốc tế và phát triển mạnh về các hoạt động kinh doanh quốc tế.

Ưu điểm: chi phí giao dịch bình quân nhỏ( số lượng giao dịch ít mà giá trịn giao dịch lớn); mức độ trung thành của KH cao ( phục vụ một số ít KH, số lượng các NH bán buôn cũng là không nhiều); cạnh tranh về giá ( tiềm năng lớn)

Nhược điểm: khó phân tán rủi ro ( do chỉ tập trung vào một số ít KH, một số lĩnh vực)

-NHBL: là loại hình NH mà hoạt động chủ yếu của nó là cung cấp các dịch vụ trực tiếp cho doanh nghiệp, hộ gia đình, các cá nhân, các khoản tín dụng nhỏ

Đặc điểm: quy mô vốn hạn chế nhưng phân tán rủi ro nhỏ lẻ tới lượng Kh lớn, đa dạng; tính ổn định của vốn thấp; mạng lưới hoạt động rộng; giá trị mỗi giao dịch nhỏ nhưng số lượng giao dịch lớn; sảm phẩm dịch vụ đa dạng; chi phí nhân viên chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số chi phí

Ưu điểm: dễ phân tán rủi ro; dễ  mở rộng giao dịch với nhiều đối tượng KH; dịch vụ Nh bán lẻ thường kết hợp sản phẩm đa tiện ích; được xây dựng trên cơ sở công nghệ hiện đại

Nhược điểm: chi phí hoạt động lớn.

3. Nghiệp vụ tài sản có

-nghiệp vụ ngân quỹ: phản ánh các khoản vốn của NH được dùng với mục đích nhằm đảm bảo an toàn về khả năng thanh thoán và thực hiện quy định về dự trữ bắt bược do NHTW đề ra.

-Nghiệp vụ cho vay: đây là một trong những nghiệp vụ phức tạp nhất mà mỗi NHTM thực hiện nhưng lại là nghiệp vụ mang lại nguồn thu chính cho các NH.

-nghiệp vụ đầu tư tài chính: NH hùn vốn, góp vốn, kinh doanh chứng khoán trên thị trường vừa tạo ra lợi nhuận lại vừa là cánh tay đắc lực trong việc thực hiện các chính sách của NHTW.

- nghiệp vụ khác: bằng tiềm lực tài chính cũng như mạng lưới của mình, các NHTM còn thực hiện nhiều hoạt động khác trên thị trường như: kinh doanh ngoại tệ, vàng bạc, quí kim.. và thực hiện các dịch vụ tư vấn, dịch vụ ngân quỹ, nghiệp vụ ủy thác, đại lý, kinh doanh và dịch vụ bảo hiểm, cho thuê két, cầm cố…

4.Nghiệp vụ tài sản nợ

-vốn tự có của NH: đây là khoản vốn thuộc sở hữu riêng của các NH

-nghiệp vụ huy động:

+huy động tiền gửi: phản ánh khoản tiền gửi vào NH với nhiều mục đích khác nhau. Nhưng trong quá trình huy động, luôn có một độ chênh lệch nhất định giữa khoảng thời gian tiềm năng trong NH và tiền trả lại cho KH, Nh có thể sử dụng nó để kinh doanh.

+nghiệp vụ phát hành giấy tờ có giá: các NH sử dụng nghiệp vụ này thu hút các khoản vốn có thời hạn dài, độ ổn định cao nhằm đảm bảo khả năng cung đủ vốn phục vụ dự tính của NH trong việc, đầu tư dài hạn vào nền kinh tế.

-nghiệp vụ đi vay: NHTm có thể vay các tổ chức tín dụng khác hoặc vay NHTW dưới các hình thức tái chiết khấu, vay có bảo đảm..

-nghiệp vụ huy động vốn khác: do đặc thu kinh doanh của các NHTM, cũng như khả năng mạng lưới và quản lý tốt, NHTM nhận làm đại lý hay ủy thác vốn kinh doanh cho các tổ chức, các cá nhân trong và ngoài nước và trong quá trình giải ngân của mình, NHTM có một khoản tiền nhàn rỗi tạm thời.

5. nghiệp vụ khác:- kinh doanh dịch vụ: dịch vụ tư vấn, ủy thác, bảo hiểm, bảo quản và cho thuê tài sản.- các nghiệp vụ ngoại bảng: bảo lãnh NH, phái sinh, chứng khoán hóa, bán TS vẫn còn trách nhiệm liên đới.