Trời xuân ấm áp, trên đường đi thong thả, ta chẳng cảm thấy chút vất vả nào.

"Lúc đó ta một mình áp tải hàng, cứ thấy con đường này dài như vô tận, bây giờ đi lại, chẳng mấy chốc đã đến nơi rồi."

Tóc Tống Toàn đã bạc trắng, lưng cũng còng, người già đi, cũng gầy đi, râu ria xồm xoàm, trông chẳng khác gì những ông lão nhà khác.

"Ông ơi, đó chẳng phải vì có chúng con đi cùng ông sao? Ông không cô đơn, nên đi nhanh hơn."

Cháu gái nhỏ dựa vào lòng mẹ, giọng non nớt nói.

"Mạt Nhi nói đúng, vì không cô đơn, nên đi nhanh hơn."

Tống Toàn hiền từ, khống đứa trẻ nào trong nhà sợ chàng.

"Lúc đó trong lòng ông con có điều lo lắng! Lòng ông con chứa đựng bà, cha con và cô con, luôn lo lắng khi ông không  ở nhà chúng ta có bị bắt nạt không, có sống tốt không. Lòng có điều lo lắng, nên thấy đường dài mộng nhiều."

Ta cũng đã già, tóc mai bạc, lưng còng, nhưng người lại béo hơn.

"Đúng vậy! Ta cứ lo lắng có người đến gây sự, nàng không nhịn được mà cãi nhau với họ thì làm sao? Nếu họ ra tay thì sao? Cái kiểu vò tóc cào mặt của nàng làm sao mà đánh lại được? Những lời ta nói khi đi nàng chắc chắn không nghe, họ nói muốn tống tiền, nàng chắc chắn sẽ không đưa tiền. Đại lang ở thư viện, Tú Nhi lại không tháo vác, đợi ta về nhất định phải thuê một người làm, khi ta không có nhà thì hắn có thể bảo vệ nàng..."

"Mỗi ngày chỉ nghĩ những chuyện này, sao mà thời gian lại dài như vậy? Nhưng ai ngờ chớp mắt một cái đã già rồi?" 

"Chẳng phải chớp mắt một cái đã già rồi sao?"

Nhưng ta vẫn chưa ở cùng chàng đủ.

Ta gả cho chàng mới có chồng, có con, có một gia đình.

Bao nhiều năm nay chàng yêu thương, che chở cho ta. Cuộc sống dù khó khăn đến đâu cũng chưa để ta chịu nửa phần tủi thân.

Cho dù đã sống đến tuổi này, ta vẫn không thể hiểu năm đó chàng vì sao mà lấy ta?

Những người quen biết trong làng đã ra đi phần lớn, ngay cả Lý góa phụ năm xưa đánh nhau với ta cũng đã mất.

Làng vẫn là làng đó, nhưng người đã không còn là người xưa.

Ta nói chuyện với vài người già, nhắc đến Hứa lão tam. Lúc đó ta hận biết bao, nhưng sau khi lấy Tống Toàn vài năm, ta đã hoàn toàn quên hắn ta.

Nghe nó hắn ta cờ bạc trong trấn, không biết thua bao nhiêu, vì không có tiền trả nợ, ông chủ sòng bạc bán vài mẫu ruộng còn của nhà họ Hứa, rồi bắt cả vợ và con trai hắn đi bán.

Cuối cùng còn đánh gãy một chân của hắn, hắn ta trở thành ăn mày, rồi chết cóng trên đường phố vào một mùa đông. Ta không hận cũng không thấy hả dạ, chỉ cảm thấy xót xa.

Cuộc đời Hứa lão tam giống như một trò đùa.

Hắn sinh ra đã tốt hơn rất nhiều người, không lo ăn mặc, có người hầu hạ.

Nhưng hắn ta không biết trân trọng, mơ hồ sống cho qua ngày.

Ngày hôm sau phải về rồi, Tống Toán muốn đưa ta đến một nơi.

Đó là một khu mộ cũ, vì không có người cúng bái chăm sóc, cỏ dại mọc um tùm, ngày cả nấm mồ cũng không thấy.

Nhưng ta biết đây là đâu.

"Sao chàng lại biết nơi này?"

Ta ngạc nhiên hỏi Tống Toàn.

Ta đốt vàng mã cho mẹ của Đại lang, đi qua đây là đường tắt. Mỗi lần đi qua đây, đều thấy dưới rộng có một người đào đất, một lát sau lại đào được một cái hũ, rồi bỏ vào vài đồng xu."

"Ta thường thấy người ta đốt tiền giấy cho người chết, nhưng chưa từng thấy cho tiền đồng thật. Ta tò mò muốn xem thử."

Tông Toàn cười chỉ vào bờ ruộng đã sụp lún.

Đúng là chỗ đó không sai.

Lúc đó ta làm đế giày cho tiệm, một tháng kiếm được hơn một trăm đồng, nhưng số tiền đó chưa đến tay ta đã bị Hứa lão tam lấy đi. 

Hắn ta luôn say rượu, ta bèn lợi dụng lúc hắn ta say rượu lấy ra vài đồng, giấu ở đồng cũng không yên tâm.

Chỉ có khu mộ hoang này ở xa nhà họ Hứa và hẻo lánh, ai rảnh rỗi mà chạy đến đây đào mộ người ta, bèn giấu tiền ở khu mộ này.

"Ta ngồi xổm trên bờ ruộng này nghe, người đó đều lấy tiền ra đếm lại một lần, rồi mắn mỏ một hồi, sau đó lại hướng về nấm mồ không ai thấy mà cầu nguyện.

"Ai lại đi cầu nguyện với người chết chứ? Nhưng người đó cứ hướng về người chế mà hi vọng nhà chồng bỏ về. Ta thấy thú vị, mỗi lần đi qua đều lén nghe. Nghe dần thành thối quen."

Chàng nắm tay ta, nói muốn đi đào tiền đồng mà ta đã giấu.

"Nghĩ gì thế? Hai ngày trước khi ta gả cho chàng đã đào ra rồi, tổng cộng bốn trăm hai mươi bảy đồng."

"Nhớ rõ thật đấy."

"Đối với ta lúc đó là một khoản tiền lớn, ta đã nghĩ kỹ rồi, nếu chàng đối xử không tốt với ta, ta sẽ mang theo số tiền đó mà đi."

"Nàng ngốc hay sao, chút tiền đó có thể giúp nàng sống được mấy ngày?"

"Chỉ cần còn sống là sẽ có đường đi, sợ gì chứ?"

"Ta chính là ưng cái khí chất này của nàng..."

Hóa ra chàng đã ưng ta từ lúc đó!

Chàng biết ta để tâm nên đã nói với ta.

(Hoàn).