a.ý nghĩa của việc ấp trứng trong chăn nuôi gia cầm:

-ấp trứng là một hoạt động tự nhiên của gia cầm để hoàn thành chu kì sống

-Trứng sau khi đ¬ợc thụ tinh đ¬a ra ngoài cơ thể và còn một số điều kiện nhất định nh¬ nhiệt độ, ẩm độ để cho phôi pt.

-Trong điều kiện tự nhiên gia cầm phải có phạn xạ hạn chế đk bất lợi.

b.Cấu tạo và hình thành trứng gia cầm.

-Cấu tạo gồm 3 phần: Vỏ, lòng trắng, lòng đỏ

-Vỏ trứng: Gồm có tầng vỏ keo bao bọc mặt ngoài vỏ cứng có tác dụng ngăn cản quá trình bốc hơi n¬ớc từ trong trứng ra và sự xâm nhập của vk từ ngoài vào. Đầu nhỏ dày hơn đầu lớn, trên bề mặt có nhiều lỗ thông khí tập trung nhiều ở đầu lớn , đ¬ờng kính lỗ thông khí từ 4-40 (mcromet), tiếp theo đến màng vỏ có 2 màng vỏ :

+Màng vỏ ngoài tiếp giáp với vỏ cứng có tác dụng ngăn cả sự bốc hơi n¬ớc t¬ trong ra ngoài và sự xâm nhập của vk từ ngoài vào trong.

+Màng trong bọc lấy lòng trắng ,mỏng.

*Giữa 2 màng vỏ ở đầu lớn của trứng hình thành buồng khí ,cung cấp khí cho phôi ở giai đoạn cuối, buồng khí khi trứng mới đẻ ra bé hầu nh¬ ch¬a có sau trứng để càng lấu càng lớn nên, có thể căn cứ vào buồng khí để xác định trứng lâu hay mới.

-Lòng trắng: đ¬ợc chia làm 4 lớp tính từ ngoài vào: Loãng, đặc, loãng ,đặc. ở phần lòng trắng có 2 dây chằng hình lò xo giữ cho lòng đỏ ở vị trí thăng bằng, đồng thời đệm lót bảo vệ lòng đỏ-> điều hoà nhiệt, lòng trắng còn có tác dụng cung cấp chất dinh d¬ỡng và môi tr¬ờng n¬ớc cho phôi, chứa 81% pr, 0.77% đ¬ờng còn có tác dụng diệt vi khuẩn.

-Lòng đỏ: chính là tế bào trứng nằm ở trung tâm quả trứng có màu đỏ t¬ơi hay vàng nhạt biến đổi theo điều kiện dinh d¬ỡng tốt xấu, ngoài cùng là một lớp màng mỏng đàn hồi giữ cho lòng đỏ tròn, màng dày 16 (micromet).Khi trứng cũ màng này mất tính đàn hồi, nếu bị chấn động màng này dễ vỡ lòng trắng và lòng đỏ lẫn lộn nhau.

+Cấu tạo lòng đỏ: Từ ngoài vào trong bằng những vòng tròn đồng tâm đậm nhạt khác nhau. Trung tâm có 1 hốc gọi là hốc lòng đỏ đ¬ợc liên lạc với đĩa phôi bên ngoài bằng rãnh hốc để cung cấp chất dinh d¬ỡng cho phôi. Thành phần hoá học: Pr: 15.5%, mỡ: 29,82%

-Phôi: Trên mặt lòng đỏ có một điểm tròn đ¬ờng kínhtừ 1-2mm màu nhạt hơn lòng đỏ dù đặt quả trứng ở vị trí nào phôi cũng nằm ở phía trên từ phôi này trứng đ¬ợc thụ tinh và hình thành con.

c.Quá trình hình thành trứng.

-Buồng trứng:

+Có nhiều tb trứng gà có 1000-3600 tb trứng

+Môi tb trứng nằm trong một túi gọi là noãn bào dính với buồng trứng bằng một cuống nhỏ, nên noãn bào có nhiều mạch máu đ¬ợc cung cấp chất dinh d¬ỡng cho trứng phát dục phát triển.Mặt đối diện với với cuống có một tuyến trắng không có huyết quản , khi trứng chín tuyến đó vỡ ra và tế bào trứng thoát ra ngoài, quá trình đó là qt rụng trứng và roi¬ vào loa kèn. Loa kèn là phần đầu của ống dẫn trứng hình phễu dài khoảng 7 cm. Trứng sau khi rơi vào loa kèn cùng với tinh trùng thụ tinh tại đó thời gian từ 5-25 phút rồi chuyển xuống bộ phận tiết lòng trắng, bộ phận tiết lòng trắng dài khoảng 34cm chủ yếu tiết ra lòng trắng đặc từ 40-50% thời gian di chuyển qua đoạn này mất 3-4h rồi xuống eo hẹp là đoạn dài 8-10cm ở đáy có tác dụng hình thành 2 màng vỏ trứng đồng thời tiết ra một phần lòng trắng, độ rộng,hẹp của eo quyết định hình dáng quả trứng, thời gian trứng qua đó mất khoảng 75 phút rồi xuống tử cung, ở tử cung có khoảng 50% lòng trắng loãng đ¬ợc tiết ra và chủ yếu đ¬ợc tạo ra phần vỏ cứng. Trứng dừng lại ở đay trung bình 2 h , nơi dây cũng tạo ra màu sắc của vỏ.Âm đạo là phần cuối cùng của ống dẫn trứng, thời gian trứng rụng đến khi đi ra ngoài là 24h. Âm đạo còn sinh ra lớp mỡ bao bọc bên ngoài quả trứng.

*Quá trình thụ tinh xảy ra ở lao kèn sau trứng rụng 5-15 phút tinh trùng của gia cầm có k/n sống lâu trong ống dẫn trứng tới 32 ngày thời gian thụ tinh hiệu lực nhất là 1 tuần

d.Ấp trứng.

-Ấp tự nhiên: con mẹ tự ấp

-Ấp nhân tạo: ấp bằng máy, trấu thóc, đèn dầu, tủ ấp n¬ớc nóng

-ấp thủ công 24h đảo trứng một lần, bằng máy tự động đảo trứng 15 phút 1 lần nhằm phòng ngừa trứng dính và vỏ, nhiệt độ, ẩm độ máy tự động điều chỉnh, cho trứng vào túi l¬ới làm bằng gai, rang trấu cho vào lỗ ở d¬ới cùng, xếp tíu trứng vào đổ trấu lên, xếp trứng, tiếp tục cho đến khi đầy

-ấp bằng đèn dầu: Phải có lỗ ở giữa để giữ nhiệt nh¬ ấp bằng thóc, trấu 4 xung quanh xếp trên miệng lót bao tải có lỗ hở dùng nhiều ngọn đèn dầu ở d¬ới.

e.Những chỉ tiêu đánh giá chất l¬ợng trứng gia cầm:

e1. Những chỉ tiêu bên ngoài:

-Khối l¬ợng trứng: có hệ số di truyền cao 0.45-0.75->tính trạng này ít chịu a/h của ngoại cảnh nh¬ t/ăn.

-Có ý nghĩa kinh tế lớn

-trứng to nở ra gia cầm to: Gà công nghiệp trứng 55-60g, gà ri 38-45g, vịt 70- 80 g, ngỗng 180-200g, bồ câu 18-25g, chim cút 18-25g. Khối l¬ợng trứng gà 2 tuổi nặg hơn gà 1 tuổi 10-15g, những năm đầu đẻ nhiều, nếu nuôi gà kinh tế nên nuôi gà 1 tuổi sau đó đem bán.

-Nhiệt độ thích hợp cho gà đẻ là 15-25độ

-Hình dạng trứng có ý nghĩa tiêu thụ và đóng gói , ảnh h¬ởng đến tỷ lệ ấp nở vì nó ảnh h¬ởng đến cân bằng các chất. Ьờng kính lớn/đ¬ờng kính nhỏ=1.3-1.4 tốt.hoặc đ¬ờng kính nhỏ/đ¬ờng kính lớn=0.71-0.76

-Độ dày của vỏ: Quan trọng trong vận chuyển cũng nh¬ trong bảo quản , độ dày của vỏ thụ thuộc vào thức ăn ( Ca, muối vô cơ, nhiệt độ, mt, tuổi me,) Thức ăn có nhiều vitamin C và đ¬ờng thì độ bền tăng, và giảm tỷ lệ mỡ.nếu nhiệt độ >25 độ gây giòn vỏ. vỏ chọn trứng ấp dày: 0.36-0.43mm, trứng tiêu thụ độ dày>0.32mm xác định độ dày bằng đo lực 3-3.5 kg lực/1 cm2

-Màu sắc của trứng: chọn màu sắc đặc tr¬ng cho giống, gà lấy thịt màu nâu, gà lấy trứng màu trắng.Màu sắc của trứng có hệ số di truyền cao 0.58-0.76 nên khó tác động , khó lay chuyển-> phải chọn thei đặc tr¬ng của giống

e2.Những chỉ têu bên trong quả trứng: Giúp chúng ta đánh giá chính xác chất l¬ợng trứng, khi đập ra:

- Lòng trắng/lòng đỏ=2-> tốt-> các chất đ¬ợc cân bằng

-Chỉ số lòng đỏ: Chiều cao lòng đỏ/đ¬ờng kính lòng đỏ= 0.45-0.5. Nếu chỉ số thấp -> Yếu không đảm bảo dễ vỡ khi vận chuyển

-Chỉ số lòng trắng đặc: chiều cao lòng trắng đặc/((đ¬ờng kính lớn+đ¬ờng kính nhỏ)/2)=2h/D+d= 0.07-0.1-> tốt

+Gà lơgo:0.071, gà ri:0.085

- đơn vị (hu): Là chỉ tiêu đánh giá chất l¬ợng trứng 1 cách chính xác do nó kết hợp cả khối l¬ợng, chiều cao

Hu= 100 log(H+7.57-1.7 W0.37) trong đó: H là chiều cao lòng trứng đặc mm, thông th¬ờng hu: 20-100, tốt nhất: 74-89, cao tốt hơn thấp, ngoài ra có thể phân tích các thành phần hoá học.

h.Cách phân biệt trứng cũ, trứng mới

h1. Màu sắc:

-Trứng mới: có nhiều hạt vôi, keo mỡ, lắc cảm giác chặt

-Trứng cũ: màu xám, mất lớp keo, lắc thấy lỏng

h2. Soi:

Dùng hộp có lỗ đặt đèn trong để soi trứng, trứng mới lỗ khí nhỏ , nhìn thấy lòng đỏ rõ, ranh giới lòng đỏ ,lòng trắng rõ ràng.

c.Bằng tỷ trọng:

-Thả quả trứng vào n¬ớc : Trứng mới tỷ trọng lớn , cũ tỷ trọng nhỏ dùng dung dịch muối pha với nhiều lồng độ khác nhau nếu trứng chìm thì đó là trứng mới hơn trứng nổi lơ lửng

h3.Quan sát bên trong: Đập ra trứng mới lòng đỏ tròn , dây chằng bền, lòng trắng tròn

trứng cũ lòng đỏ det, dễ vỡ, dây chằng dễ đứt, lòng trắng rộng, nhão, chiều cao thấp.

g.Bảo quản trứng:

-Bảo quản 5 ngày mùa hè, 7 ngày mùa đông.Trứng càng nhỏ thì bay n¬ớc càng lớn, trứng của gà mẹ bay hơi nhanh, trứng xốp bay hơi nhanh -> trứng bay hơi n¬ớc buồng khí to dễ vỡ,

-Nếu nhiệt độ nồi bảo quản > 27 độ thì làm phôi pt nếu pt ko đều chết ngay.

-Trứng có phôi: trứng xám ko giữ đ¬ợc lâu, trứng ko phôi: trứng trắng giữ đ¬ợc lâu

-Nếu nhiệt độ <6 độ phôi dễ chết

-Để phôi pt tốt nhiệt độ 10-15 độ với độ ẩm 75-76% khi trứng quá khô đặt chậu n¬ớc bên cạnh hoặc phun s¬ơng mù gần đó.

k.Yêu cầu nhiệt độ, ẩm độ trong qt ấp trứng:

-Gà:

+ Ngày ấp: 1-17-> Nhiệt độ 37.8-38độ, ngày 18-21 nhiệt độ 37 độ

+Ngày 1-4 ẩm độ 55-60%, ngày 5-15 ẩm độ 55-60%, ngày 16-18 ẩm độ 80%

-Gà tây:

+ngày 1-22 nhiệt độ 37.5-37.8 độ, ngày 23-28 nhiệt độ 37 độ

+Ngày 1-24 ẩm độ 55-60%, ngày 25-28 ẩm độ 80%

-Ngỗng:

+Ngày 1-16 nhiệt độ 37.5-37.8 độ, ngày 17-27 nhiệt độ 27.3-37.4 độ,ngày 28-30 nhiệt độ 37.5-37 độ

+ Ngày 1-28 ẩm độ 60%, ngày 29-30 ẩm độ 80%

-Vịt:

+Ngày 1-22 nhiệt độ 37.8-37 độ, ngày 23-28 nhiệt độ 37-37.5 độ

+Ngày 1-22 ẩm độ 55-60%, ngày 23-28 ẩm độ 80%