CÂU 12: GIẢI QUYẾT HÒA BÌNH CÁC TRANH CHẤP QUỐC TẾ

I.Khái niệm:

1. Định nghĩa:

a. Tranh chấp QT là hoàn cảnh thực tế mà trong đó, các CT tham gia có những quan điểm trái ngược hoặc mâu thuẫn nhau >có những yêu cầu, đòi hỏi cụ thể trái ngược nhau.

+ Ko thỏa thuận với nhau được về quyền, sự kiện>mâu thuẫn, đối lập về quan điểm pháp lý hoặc quyền giữa các bên chủ thể luật luật QT với nhau.

+ Giải quyết tranh chấp để ổn định các QHQT, tránh xung đột vũ trang, gây mất an ninh và đe dọa hòa bình QT.

b. Đặc điểm:

- Chủ thể: luôn luôn là các tranh chấp của CTLQT

- Tính chất: là những mâu thuẫn, xung đột về quyền, lợi ích giữa các CT (có thể do sự giải thích khác nhau về PL)

- Luật áp dụng: Luật QT (có thể sử dụng LQG nếu có thỏa thuận)

- Cơ chế giải quyết tranh chấp: đa dạng phong phú

2. Phân loại:

- Căn cư vào số lượng chủ thể:

+ Tranh chấp 2 bên (tranh chấp song phương)

+Tranh chấp nhiều bên (tranh chấp đa phương)

- Căn cứ vào tính chất của vụ tranh chấp:

+ Tranh chấp có tính chất chính trị (tranh chấp về chủ quyền QG đối với dân cư, lãnh thổ...)

+ Tranh chấp có tính chất pháp lý (tranh chấp về giải thích ĐƯQT, về các SK vi phạm Nghĩa vụ QT...)

- Căn cứ vào đối tượng tranh chấp:

+ Tranh chấp về KT

+ Tranh chấp về thực hiện nghĩa vụ thành viên ĐƯQT hoặc Tổ chức QT.

3. Nguyên tắc giải quyết tranh chấp QT

- Tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của Luật QT

- Đặc biệt là nguyên tắc hòa bình giải quyết các tranh chấp QT

+Tôn trọng nguyên tắc thỏa thuận; Việc sử dụng một biện pháp cụ thể hoàn toàn do các bên lien quan thỏa thuận lựa chọn, nhưng đó phải là những biện pháp hòa bình (đàm phán, trung gian, hòa giải, điểu tra, trọng tài, tòa án, ký kết ĐƯQT, cộng đồng sử dụng, cộng đồng trách nhiệm.

- Ý nghĩa:

+ Quyền lợi hợp pháp là đối tượng của vụ tranh chấp được khẳng định và bảo vệ

+ Góp phần thúc đẩy việc thực thi, tuân thủ luật QT

+ Góp phần duy trì hòa bình, an ninh QT, thúc đẩy QH hợp tác QT.

II. Các phương thức hòa bình để giải quyết tranh chấp QT.

1. Phương thức giải quyết trực tiếp

- Các bên gặp gỡ nhau để đàm phán và tìm ra cách giải quyết

- Cơ sở: Hiến chương LHQ. ĐƯQT

- Nguồn gốc: + Ý chí của các bên chủ thể

+ Kết quả hoạt động của bên t3 (trung gian)

+ 1 phán quyết của TA

- Phương thức: là kết quả:

+ Đàm phán : song phương, đa phương

+ Đàm phán: ở bàn hội nghị hoặc qua các cuộc gặp gỡ hoặc qua trung gian

- Có thể được giải quyết hoặc chỉ trao đổi thông tin, đi đến biện pháp khác

- Ưu điểm: bên thứ ba hoặc cộng đồng QT ko được can thiệp vào quá trình giải quyết tranh chấp. Có thể được xúc tiến bất cứ lúc nào, không bị khống chế thời gian, Loại bỏ được nghi ngờ, bất đồng về ý chí

2. Phương thức thông qua bên thứ ba

a. Trung gian

- Quy định trong Công ước Lahay 1899 và 1907

- Tác động, khuyến khích các bên ngồi vào vòng đàm phán > ko tham gia, ko đưa ra các ĐK giải quyết tranh chấp

- Ko mang tính chất bắt buộc, có thể từ chối sử dụng biện pháp này. Các đề nghị, khuyến cáo ko có giá trị pháp lý ràng buộc

- Kết thúc khi: các bên tranh chấp kí ĐƯQT về giải quyết tranh chấp

b. Hòa giải: Có thẩm quyền riêng hơn trung gian, chủ động hơn

- Bên t3 tham gia từ đầu đến kết thúc, có thể điều khiển, đưa ra các biện pháp cho các bên lựa chọn > ko mang tính chất bắt buộc đối với các bên tranh chấp

- Kết thúc :

+Vụ tranh chấp đã kết thúc

+ Các bên tranh chấp nhận kết luận khuyến nghị của bên hòa giải

+ Các bên hoặc các bên 1 bên bác bỏ kết luận hoặc khuyến nghị đó

c. Thông qua ủy ban điều tra

- Thực chất ko giải quyết được tranh chấp mà chỉ giúp cho việc hiểu 1 cách rõ ràng, khách quan về các sk làm nảy sinh tranh chấp. Tạo đk cho các bên xác nhận lại sk, từ đó dẫn đến thương lượng nhằm chấm dứt tranh chấp.

- Quy định: Công ước Lahay 1907

Công ước Giownevo 1949...

- Nhiệm vụ chủ yếu ko phải là trực tiếp giải quyết tranh chấp. Báo cáo ko có tính chất quyết định như quyết định của trọng tài hay phán quyết của tòa án. Các bên tranh chấp có quyền chấp nhận hay bác bỏ báo cáo của UB điều tra.

- Có 2 loại: UB đặc biệt; UB thường trực

d. UB hòa giải

- Trong thời gian 6 tháng, sau khi có đề nghị của 1 bên tranh chấp, sẽ thành lập UB hòa giải thường trực hoặc đặc biệt gồm 5 thành viên, mỗi bên tranh chấp đưa ra 1 thành viên, 3 thành viên lựa chọn bằng thỏa thuận chung.

- UB hòa giải tự quy định thủ tục làm việc. Các kết luận hoặc khuyến nghị được thông qua với đa số phiếu.

- Báo cáo của UB ko có giá trị ràng buộc với các bên mà chỉ là khuyến cáo, tạo đk thuận lợi cho việc giải quyết tranh chấp.

3. Phương thức giải quyết tranh chấp trong khuôn khổ các tổ chức QT

• LHQ

- Vai trò giải quyết tranh chấp chủ yếu thuộc về Hội đồng bảo an và Tòa án QT

+ HĐ bảo an: chức năng rộng lớn nhất trong việc giải quyết tranh chấp (các loại tranh chấp mà khả năng kéo dài có thể đe dọa hòa bình an ninh QT. HĐ bảo an có quyền:

>Yêu cầu các bên tranh chấp giữa họ bằng các biện pháp ở Điều 33 Hiến chương LHQ.

>Điều tra tranh chấp, tình thế nếu có khả năng gây bất hòa giữa các nước và đe dọa hòa bình, an ninh TG.

> Kiến nghị các bên thủ tục, phương thức giải quyết thỏa đáng.

Nếu thấy có sự đe dọa , phá hoại hòa bình, có hành vi xâm lược thì cơ quan này có quyền:

>Yêu cầu các bên tuân thủ những biện pháp tạm thời.

>QĐ áp dụng những biện pháp phi QS

>Áp dụng những biện pháp QS

+ Đại hội đồng: Hòa giải nếu tranh chấp ko được đưa đến HĐ bảo an xem xét, giải quyết. Vai trò của Tổng thư ký quan trọng trong quá trình giải quyết tranh chấp

• Tổ chức QT khu vực

- Liên đoàn các nước Ả Rập, Hội đồng Liên đoàn hòa giải, trung gian, trọng tài. Quan trọng nhất là Hội nghị thường kỳ các nhà đứng đầu nhà nước các QG Ả Rập.

- Tổ chức thống nhất Châu Phi (nay là Liên minh Châu Phi - AU) quy định cần phải giair quyết hòa bình các tranh chấp bằng biện pháp đàm phán, trung gian, hòa giải và trọng tài.

- Tổ chức các nước Châu Mỹ

4. Tài phán:

a. Thông qua Tòa án QT

- TAQT của LHQ: TA công lý QT

- TA luật biển

- TA liên minh Châu Âu

b. Trọng tài: trọng tài vụ việc

5. Ý nghĩa của giải quyết tranh chấp QT

- Duy trì ổn định của trật tự pháp lý QT, của các QH hợp tác QT. Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp

- Thúc đẩy việc thực thi tuân thủ luật QT. Ngằn ngừa sử dụng, đe dọa dùng vũ lực trong QHQT

- Giải quyết tranh chấp > Duy trì hòa bình và an ninh QT, thúc đẩy QH hợp tác QT > Luật QT phát triển

6. Vai trò của chủ thể LQT đối với việc giải quyết tranh chấp QT

- Là những thực thể XD, thừa nhận cơ chế giải quyết tranh chấp

- Đóng vai trò như những cơ quan đứng ra giải quyết tranh chấp

- Có vai trò trong quá trình thực thi các Quyết định, phán quyết giải quyết tranh chấp