Các bienj pháp hoàn thổ môi trường sau khai thác

bauxít ở Nhân Cơ tổng lượng bùn đỏ gần 1 triệu 400 ngàn tấn/năm( tương đương khoảng 945 ngàn m3), khi Dự án sản xuất alumin Nhân Cơ đạt 650 ngàn tấn alumin/năm.Đối với Dự án Nhà máy sản xuất alumin Nhân cơ sẽ tiến hành xử lý bùn đỏ bằng phương pháp chôn lấp, sau đó tiến hành hoàn thổ, phục hồi môi trường. Bùn đỏ trước khi thải ra bãi sẽ được rửa ngược dòng 6 bước nhằm tận thu kiềm và alumin kèm theo bùn đỏ. Hồ chứa bùn đỏ (rộng hơn 200ha) có các lớp chống thấm tốt để kiềm bám bùn đỏ không bị thẩm thấu vào nước ngầm, nước chứa trong bãi chứa bùn đỏ được thu gom và bơm hoàn toàn về Nhà máy. Các thành phần bùn đỏ có hại cho môi trường được cách ly hoàn toàn, không để rò rỉ hay thẩm thấu gây ảnh hưởng tới môi trường; thành phần chất lỏng đi theo bùn đỏ hoặc sinh ra trong quá trình lưu trữ (như nước mưa hòa với bùn đỏ) sẽ được thu hồi, tái sử dụng tại Nhà máy alumin. Hồ chứa bùn đỏ xây dựng phải đảm bảo các tiêu chí như: không gây ra hiện tượng thẩm thấu các chất ô nhiễm môi trường; lòng hồ phải được xử lý thi công và lót vải địa kỹ thuật hoặc vải nhựa có độ thấm đạt các yêu cầu của tiêu chuẩn, quy chuẩn của Việt nam đối với bãi chôn lấp rác thải nguy hại; không có hiện tượng phát sinh và phát tán bụi ra môi trường; đảm bảo khả năng hoàn thổ trả lại đất cho canh tác trong thời gian ngắn nhất với chi phí nhỏ nhất; không tiềm ẩn bất cứ khả năng gây thảm họa nào đặc biệt là khả năng vỡ đập gây ô nhiễm môi trường và nguy hiểm trên diện rộng...

Hồ thải bùn đỏ được lựa chọn là các thung lũng phía Nam khu vực Nhà máy alumin. Các đập ngăn sẽ được xây dựng để tạo ra các hồ thải theo các giai đoạn hoạt động của nhà máy. Tổng thể tích của các hồ theo tính toán đảm bảo được 30 năm vận hành cho nhà máy. Xung quanh hồ sẽ xây dựng hệ thống kênh thu nước mặt, nước mưa từ lưu vực xung quanh để dẫn thoát ra khỏi phạm vi lòng hồ, đảm bảo lượng mưa xuống hồ chỉ là lượng mưa thu trực tiếp từ diện tích mặt thoáng của hồ

MỎ ĐÁ XÂY DỰNG TÂN BẢN, PHƯỜNG BỬU HÒA,

THÀNH PHỐ BIÊN HOÀ, TỈNH ĐỒNG NAI

Phương án tạo hồ nước sau khai thác:

Đối với mỏ Tân Bản cũng như các mỏ khai thác lộ thiên trong khu vực, với việc lấy đi khoảng 5,5 triệu m3 khỏi lòng đất (kể cả đá và tầng lớp phủ). Do hệ số bóc đất là 0,19 mặt khác do phải sử dụng đất phủ để phục vụ cho công tác xây dựng cơ sở hạ tầng nên khối lượng đất phủ để hoàn thổ còn lại là không đủ để hoàn thổ lại hoàn toàn. Giải pháp hợp lý và khả thi nhất là tạo cảnh quan mới với hồ nước, các dải cây xanh ven hồ.

2. Gia cố, xây dựng đê bao quanh hồ nước:

Nhằm giới hạn người và gia súc có thể rơi vào hồ nước cách hiệu quả và hiện thực nhất nhất là bằng cách đắp đê bao xung quanh với mặt đê rộng 3m, cao 2m và chân đê rộng 7m. Xung quanh đê bao và trên đê sẽ trồng cây và có cắm các biển báo nguy hiểm để người và gia súc có thể tránh được.

Kích thước của tuyến đê bao bảo vệ như sau:

Cây xanh

2m

S = 10 m2

3m

7m

Hình 10: Kết cấu đê bao

            Khối lượng đất đắp cuả đê bao:

Vđ = S x L = 10 x 2.100 = 21.000 m3

Trong đó:       - L: chu vi đê bao L = 21.000m;

                        - S: tiết diện đê bao, S = 10m²;

3. Gia cố và điều chỉnh lại bờ vách của hồ

Để đảm bảo an toàn không gây sạt lở bờ hồ sau khi kết thúc khai thác cần tiến hành củng cố lại vách của bờ hồ để dảm bảo góc dốc bờ hồ trên tầng phủ bở rời 45o. Vách bờ hồ trong tầng đá cứng có độ dốc 600. Tại những khu vực có vách bờ xung yếu có các rãnh, mương xói cần gia cố lại bằng đá hộc.

.

4. Cải tạo mặt bằng khu vực chế biến.

Sau khi kết thúc khai thác bề mặt khu vực chế biến sẽ là một vùng đất lồi lên ở giữa không thuận lợi cho thoát nước mùa mưa. Để tạo nên cảnh quan vườn cây và mỹ quan khu vực cần phải được san gạt thành một mặt phẳng nghiêng thoải để tạo thuận lợi cho thoát nước mùa mưa. Diện tích cần san gạt: 81.730m2. Với chiều dày đất cần san gạt là 0,1m thì khối lượng cần làm là: 8.173 m3.

5. Trồng mới cây xanh khu vực chế biến, bãi thải.

Toàn bộ diện tích sân công nghiệp, vành đai cây xanh quanh mỏ phần nào còn trống sẽ được trồng thêm, toàn bộ hệ thực vật cũ quanh hồ sẽ được kiểm tra chăm sóc và trồng lại những cây bị hư hại do quá trình nổ mìn khai thác.

Diện tích ven hồ tạo thành các dải cây xanh rộng 5m với việc xây dựng hệ thống đường sá, đường mòn xen những công trình xây dựng nhà nghỉ, phục vụ cho nhu cầu nghỉ ngơi, giải trí.

6. Tạo nước lưu thông trong hồ

Trong giai đoạn phục hồi môi trường, Công ty sẽ đầu tư kinh phí để gia cố hệ thống thoát nước từ hồ nước ra suối Bà Lồ phía nam-tây nam khu mỏ dẫn ra sông Đồng Nai.

Dự án khai thác vàng khu Hố Gần, mỏ Bồng Miêu

HOÀN THỔ

Các công tác phục hồi địa hình cảnh quan phải tạo ra một trạng thái ổn định và phù hợp với mục đích sử dụng đất tiếp theo. Cụ thể:

Khu vực nhà máy được hoàn thổ và trồng cây tạo cho khu vực này có môi trường tự nhiên ổn định gần giống với trước đó

San lấp, phục hồi tất cả các khu vực khai thác và bịt các lỗ khoan thăm dò.

Phục hồi bãi đá thải, sử dụng đất mặt được bóc đi trước đó để phủ lên các bãi đá thải và trồng cây xanh.

Đập chắn của khu chứa thải sẽ được xây dựng dạng bậc thang có độ dốc thích hợp để ngăn chặn khả năng sạt lở xói mòn trong trường hợp mưa lũ. Công việc này sẽ được thực hiện dần trong quá trình khai thác mỏ như là biện pháp giảm thiểu tác động tới cảnh quan môi trường, phần còn lại sẽ được hoàn tất sau khi đóng cửa mỏ.

Tạo lớp phủ cuối cùng trên khu đập chứa thải, đầm lầy và hệ thống thải nước ở các đập thải chính và đập chứa thải quặng ngâm chiết để không gây hại đến môi trường tự nhiên.

Trồng cây ở những khu đất trống để cải thiện điều kiện môi trường và chống xói mòn ở những khu vực trống trải.

Tùy thuộc vào tính hữu ích đối với địa phương cơ sở hạ tầng của khu nhà máy và nhà ở một phần hay toàn bộ sẽ bị tháo dỡ di chuyển.

CÁC PHƯƠNG ÁN XỬ LÝ CÁC BÃI ĐÁ THẢI

Các khoáng vật sunfua có trong đá thải thường là nguồn tiếp tục gây ra rửa lũa axit (ARD) sau khi đóng cửa mỏ. Các cuộc thí nghiệm đối với qặng về nước thải có chứa a xít cho đến nay cho thấy rằng có cả đá có khả năng sinh a xít và không có khả năng sinh a xít. Tuy nhiên, theo kế hoạch khai thác thì chỉ các loại đá có khả năng rửa lũa tạo axít sẽ được chất vào giữa các bãi đá thải không có khả năng rửa lũa tạo axit, do vậy, khả năng rửa lũa a xít từ khu vực này khó có thể xảy ra. Vì vậy biện pháp khả thi nhất là sử dụng lớp phủ cách ly có độ thấm thấp .

Sẽ thường xuyên tiến hành thí nghiệm chỉ số axit-bazơ để xác định MPA, ANC và NAG pH và thí nghiệm động lực để phân loại đá trước khi đưa vào bãi đá thải.

Lớp phủ cách ly có độ thấm thấp

Biện pháp này gồm các bước sau:

Phủ một lớp cách ly có độ thấm thấp trên bề mặt và xung quanh bãi đá thải bằng các loại đất sét tại địa phương hoặc các loại đất mịn chịu nén khác với độ thấm thấp.

Phủ một lớp đất hữu cơ lên trên lớp đệm cách ly và trồng các loại cỏ tại địa phương để tạo ra lớp ngăn cản quá trình bốc hơi.

Xây dựng hệ thống mương chặn để thu nước trên sườn dốc không để nước mưa chảy tràn qua bãi thải.

Thu nước rò rỉ từ chân bãi đá thải.

Sau khi đóng cửa mỏ, nước thải từ các bãi đá thải sẽ được dẫn trực tiếp vào đầm lầy của đập chứa thải chính, sau đó xả tự nhiên ra suối Lò và ra sông Vàng.

Đây là biện pháp phục hồi môi trường bền vững, song cần phải tiến hành quan trắc trong thời gian dài. Trước khi đóng cửa mỏ, tính ổn định lâu dài của phương pháp này có thể phải được kiểm chứng bằng các thử nghiệm độ ẩm đại diện của chất quặng thải và tính toán chỉ số axít – bazơ (ABA).

CÁC PHƯƠNG ÁN ĐÓNG CỬA KHU ĐẬP CHỨA QUẶNG THẢI

Khu đập chứa thải là khu vực quan trọng nhất cần được khôi phục và cải tạo. Thải quặng sẽ được tách riêng thành:

1.      Thải mỏ và thải từ dây chuyền tuyển trọng lực và tuyển nổi chứa trong đập thải chính chủ yếu là felzit/thạch anh, và

2.      Thải quặng có chứa sulphua của dây chuyền ngâm chiết chứa trong đập thải ngâm chiết là hỗn hợp cát felzit/thạch anh chứa khoảng 5%  sulphua, sunphat và oxít.  

Các yêu cầu về đóng cửa đập chứa thải đã được tính đến ngay từ khi thiết kế đập thải. Một số biện pháp xử lý đã được xem xét gồm: “xử lý và xả”, “xây dựng lớp phủ có độ thấm và bốc hơi thấp” và  xây dựng một đầm lầy xử lý - xả thụ động.

Phương pháp xử lý và xả đòi hỏi nhà máy phải có thời gian hoạt động dài và phải có nhân viên kỹ thuật giám sát (chẳng hạn: xây dựng khu xử lý bùn quặng thải bằng sữa vôi đặc). Phương pháp xây dựng lớp phủ có độ thấm và bốc hơi thấp có thể không ngăn cản được quặng thải giàu sulfua bị ô xy hóa, do đó phương pháp xử lý nước thải thích hợp hơn cả là là hệ thống xử lý xả thụ động qua đầm lầy. Hơn nữa, cả hai đập chứa thải đều được xây dựng trong cùng một lưu vực rộng và được sử dụng để chứa nước trong mùa khô. Mực nước trong các đập này sẽ phục hồi trở lại vào mùa mưa.

Nước trong khu đầm lầy của đập thải chính có thể cạn vào mùa khô, tuy nhiên nước trong đập chứa thải ngâm chiết phải luôn ở mức từ 1- 2m vào mọi thời điểm trong năm để đảm bảo rằng lượng sulphua có trong đập không bị ô xi hóa.

Phương pháp xử lý thụ động qua đầm lầy

Phương pháp này gồm các bước sau:

·        Xây dựng lớp cách ly có độ thấm thấp phủ lên một phần bề mặt của đập thải chính và đập thải từ quy trình ngâm chiết bằng các loại sét hoặc các loại đất mịn đầm nén được có độ thấm thấp và chừa lại khu ngập nước gần với đập chắn;

·        Trải một lớp đất hữu cơ lên trên lớp lót cách ly và trồng các loại cây cỏ tại địa phương;

·        Trồng các loài thực vật sống dưới nước trong khu đầm lầy;

·        Đập tràn được xây dựng kiên cố bằng bê tông;

·        Làm ngừng hoạt động hệ thống mương chắn nước quanh đập chứa thải để nước mưa trong lưu vực chảy vào đầm lầy trong khu chứa thải quặng;

·        Sẽ xây dựng một đập nước để đảm bảo rằng đập thải luôn bị ngập nước ở độ sâu tối thiểu để vùng đầm lầy vẫn có tác dụng tích cực trong mùa khô.

·        Sẽ xây dựng thêm một đầm lầy nhỏ dưới đập thải chính để nước chảy ngấm qua thân đập, qua đập chứa thải được hòa lẫn với nước xả từ đầm lầy trong đập chứa thải

·        Thời gian giữ nước trong mỗi khu đầm lầy được xác định sao cho đủ để các kim loại trong nước thải liên kết với các nguyên tố khác tạo thành nhưng hợp chất có độ hòa tan thấp và lắng cùng với bùn xuống đáy hồ, sau đó nước được xả ra Suối Lò và chảy ra sông Bông Miêu.

Đây là biện pháp phục hồi môi trường bền vững, song cần phải tiến hành quan trắc trong thời gian dài. Trước khi đóng cửa mỏ, tính ổn định lâu dài của phương pháp này có thể kiểm chứng bằng các thử nghiệm độ ẩm đại diện của chất thải và xác định chỉ số axít – bazơ (ABA).

Kế hoạch sử dụng đất ở khu đập chứa thải sau khi kết thúc hoạt động sẽ được tham khảo ý kiến của Uỷ ban Nhân dân huyện Phú Ninh và cộng đồng địa phương (Tam Lãnh) trước khi đập chứa thải ngừng hoạt động. Kết quả tham khảo ý kiến sẽ cho phép đưa phương án tốt nhất về sử dụng khu đập chứa thải. Tùy thuộc vào nồng độ hóa chất có trong nước của đập chứa thải mà nguồn nước có thể được dùng làm nước tưới trong suốt mùa khô để tăng sản lượng mùa màng trên những cánh đồng phía dưới hạ lưu của đập.

Trong quá trình mỏ hoạt động, một chương trình quan trắc chất lượng nước được trình bày trong Chương 6 dự kiến sẽ được thực hiện nhằm đảm bảo nước thải mỏ phù hợp với luật môi trường và các tiêu chuẩn quốc gia về nước thải công nghiệp.

Chương trình quan trắc nước ngầm được trình bày trong Chương 6 sẽ được thực hiện trong quá trình khai thác mỏ và sau khi đóng của mỏ nhằm sớm đưa ra cảnh báo về các chất gây ô nhiễm nước ngầm không lường trước có thể xuất hiện tại các khu vực ở phía dưới khu chứa thải.

5.4.6 QUẢN LÝ ĐẤT MÀU VÀ HOÀN THỔ ĐẤT TRỒNG

Diện tích của mỏ Hố Gần nhỏ do đó diện tích đất bị xáo trộn do các hoạt động khai thác sẽ rất nhỏ. Khu vực này hiện không thuộc diện đất canh tác.

Trong quá trình xây dựng mỏ, lớp đất màu tại tất cả các khu vực bị xáo trộn sẽ được bóc đi và tập trung vào nơi quy định và được phủ xanh để bảo quản cho việc hoàn thổ sau khi mỏ đóng cửa.

Công tác hoàn thổ và phục hồi lại hệ thực vật được tiến hành đồng thời trong quá trình thi công Dự án. Những khu vực đã kết thúc các hoạt động khai thác, chế biến, và những bãi thải ngừng hoạt động sẽ được phủ đất màu và trồng cây xanh.

Khi hoàn thổ xong sẽ có biện pháp hạn chế và thu hồi đất bị rửa trôi do mưa bão cho đến khi hệ thực vật tại đây được khôi phục trở lại.

DÖÏ AÙN ÑAÀU TÖ MÔÛ ROÄNG KHAI THAÙC CHEÁ BIEÁN ILMENIT MOÛ BAØU DOØI, HUYEÄN HAØM TAÂN, TÆNH BÌNH THUAÄN

HOAØN PHUÏC MOÂI TRÖÔØNG SAU KHAI THAÙC

Hoaøn phuïc moâi tröôøng sau khai thaùc seõ bao goàm vieäc ñöa moâi tröôøng töï nhieân (ñaát, nöôùc, sinh thaùi – caûnh quan) cuûa khu vöïc moû trôû veà hoaëc chuyeån sang moät traïng thaùi toát nhaát coù theå ñoàng thôøi giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà lieân quan ñeán moâi tröôøng vaên hoaù, kinh teá – xaõ hoäi nhö vieäc laøm cuûa ngöôøi lao ñoäng sau khi keát thuùc khai thaùc.

Coâng ty seõ thöïc hieän nghieâm chænh Thoâng tö Lieân tòch soá 126/1999/TTLT-BTC-BCN-BKHCNMT ngaøy 22/10/1999 cuûa lieân boä Taøi chính-Coâng nghieäp- Khoa hoïc Coâng ngheä vaø Moâi tröôøng höôùng daãn vieäc kyù quyõ ñeå phuïc hoài moâi tröôøng trong khai thaùc khoaùng saûn.

Xaây döïng phöông aùn hoaøn phuïc moâi tröôøng phaûi tuaân thuû moät soá nguyeân taéc chung nhö sau :

-         Phöông aùn hoaøn phuïc phaûi ñeà caäp ngay khi nghieân cöùu thieát keá moû.

-         Quaù trình hoaøn phuïc phaûi tieán haønh song song vôùi quaù trình saûn xuaát, thöïc hieän khai thaùc ñeán ñaâu hoaøn traû ñòa hình ñeán ñoù vaø troàng caây xanh sau khi khai thaùc heát töøng oâ, töøng khoaûnh. Sau ñoù khai thaùc caùc oâ khoaûnh khaùc cöù nhö vaäy maø tieán haønh trong suoát quaù trình khai thaùc.

-         Döïa vaøo ñieàu kieän thoå nhöôõng, khí haäu taïi vuøng thöïc hieän döï aùn ñeå choïn caây troàng thích hôïp ñaëc bieät quan taâm ñeán caây döông taïo röøng phoøng hoä choáng caùt bay ven bieån.

-         Trong quaù trình khai thaùc, tuyeån quaëng, haïn cheá ñeán möùc thaáp nhaát laøm bieán ñoåi caùc yeáu toá töï nhieân nhö ñòa hình, ñòa maïo, sinh thaùi caûnh quan …

-         Ít gaây xaùo troän nhaát veà maët kinh teá-xaõ hoäi khu vöïc.

Noäi dung vaø bieän phaùp hoaøn phuïc moâi tröôøng goàm :

a.      Coâng taùc hoaøn thoå traû laïi ñòa hình :

Töø caùc giaûi phaùp coâng ngheä, trình töï khai thaùc vaø vaø ñaëc ñieåm ñòa hình cuûa thaân quaëng, cho thaáy coâng taùc hoaøn thoå sau quaù trình khai thaùc ñoàng nghóa vôùi coâng taùc ñoå chaát thaûi raén, laáp khoaûng troáng khai thaù, traû laïi beà maët ñòa hình nhö ban ñaàu.

Do tính cô ñoäng cao cuûa caû moät heä thoáng maùy bôm caùt trong quaù trình khai thaùc, keát hôïp maùy gaït phuø trôï 90% caùt thaûi ñöôïc bôm vaøo khoaûng troáng ñaõ khai thaùc laáp ñaày traû laïi ñòa hình nhö ban ñaàu. Tuy nhieân trong thöïc teá coâng taùc hoaøn thoå coù theå ñaït 70%.

b.      Troàng caây, phuû xanh taùi taïo laïi caûnh quan moâi tröôøng :

Quaù trình khai thaùc coù taùc ñoäng ñeán caûnh quan chuû yeáu laø thaûm thöïc vaät, hieän traïng khu vöïc döï aùn coù thaûm thöïc vaät naøy raát ngheøo soáng ven bieån, trong phaïm vi döï aùn khai thaùc coù moät vaøi caây phi lao soáng thöa thôùt . Sau khi khai thaùc coâng taùc troàng caây xanh ñöôïc tieán haønh ngay sau khi keát thuùc coâng taùc khai thaùc töøng oâ, töøng khoaûnh. Troàng caây xanh, Coâng ty LIDISACO hôïp ñoàng vôùi Laâm tröôøng huyeän Haøm Taân troàng ñuùng theo yeâu caàu kyõ thuaät laâm sinh ñoái vôùi ñaát caùt ven bieån :

-         Maät ñoä caây                      :           3.300 caây/ha

-         Chieàu cao caây gioáng     :           0,7 ñeán 1 m

-         Tuoåi caây gioáng              :           5 ñeán 7 thaùng

-         Phaân höõu cô boùn ñaát     :           2 kg/goác

-         Phaân ñaïm NPK               :           200 kg/ha (boùn 2 laàn)

·        Tính toaùn chi phí hoaøn phuïc moâi tröôøng sau khai thaùc :

Hoaøn traû ñòa hình : do phöông phaùp khai thaùc vaø tuyeån quaëng nhö trình baøy ôû treân, coâng taùc ñoå thaûi (caùt sau khi tuyeån) cuõng chính laø coâng taùc hoaøn traû ñòa hình. Chi phí naøy ñöôïc tính toaùn trong chi phí khai thaùc do vaäy ôû ñaây chuùng toâi khoâng ñeà caäp ñeán khoaûn chi phí naøy. Chi phí hoaøn traû chuû yeáu laø chi phí mua, troàng vaø chaêm soùc caây phi lao :

c. Quaûn lyù röøng troàng :

Sau khi troàng caây xanh, döï aùn seõ tieáp tuïc tieán haønh hôïp ñoàng vôùi Laâm tröôøng huyeän Haøm Taân – tænh Bình Thuaän chaêm soùc caây trong voøng moät naêm, moïi chi phí ôû thôøi gian naøy do döï aùn ñaûm nhieäm. Caây troàng sau moät naêm, döï aùn seõ tieán haønh baøn giao laïi cho ñòa phöông ñeå coù keá hoaïch chaêm soùc vaø tieáp tuïc baûo veä.

d. Moâi tröôøng kinh teá, vaên hoaù, xaõ hoäi :

Ñaây laø moät trong nhöõng vaán ñeà phöùc taïp nhaát sau khi döï aùn keát thuùc khai thaùc bôûi coù moät löïc löôïng lao ñoäng doâi thöøa ra vaø hình thaønh neân caùc cuïm daân cö môùi laø caùn boä coâng nhaân vieân.

Vieäc boá trí lao ñoäng vaø giaûi quyeát vaán ñeà daân cö, döï aùn seõ tieán haønh döïa treân caùc bieän phaùp sau :

-         Taïo vieäc laøm môùi ôû nhöõng moû môùi (thích hôïp cho cuøng loaïi moû vaø khoaùng saûn ñöôïc khai thaùc).

-         Taïo ra nhöõng vieäc laøm môùi trong caùc ngaønh kinh teá khaùc ôû ñòa phöông.

-         Thaûo luaän vaø thoáng nhaát vôùi chính quyeàn ñòa phöông trong vieäc hình thaønh caùc cuïm daân cö môùi laø gia ñình coâng nhaân moû vaø taïo cô hoäi ñeå hoï coù ñieàu kieän hoaø nhaäp vôùi coäng ñoàng daân cö ñòa phöông veà neáp soáng, vaên hoùa, taäp tuïc, ...