CÂU 9: Tập quyền là gì? Phân quyền là gì? Những yếu tố ảnh hưởng đến việc tập quyền và phân quyền.

Tập quyền là tình trạng mà quyền lực đựoc tập trung vào ngừoi đứng đầu tổ chức hay bộ phận. Với mô hình tập quyền thì không có nhiều cấp quản trị, do đó có ít ngừoi quản trị. Tập quyền cao thì ngừoi quản trị có thể giám sát và kiểm soát chặt chẽ cấp dứoi, các quyết định đựoc đưa ra và tổ chức thực hiện nhanh chóng. Tuy nhiên, cấp trên dễ can thiệp quá sâu vào công việc của cấp dứoi làm giảm sự quan tâm, tính tích cực và khả năng sáng tạo của họ. Mặt khác do quản trị cao cấp quá sa lầy trong các quyết định tác nghiệp nên chất lựong của các quyết định mang tính chiến lựoc sẽ giảm sút.

Phân quyền là xu hứong phân tán quyền quyết định cho những cấp quản trị thấp hơn trong hệ thống thứ bậc. Để thực hiện phân quyền ngừoi quản trị cấp trên cần trải qua quá trình trao quyền ra quyết định và điều hành hoạt động cho cấp dứoi trong một phạm vi nào đó, gọi là ủy quyền. Phân tán quyền lực đòi hỏi các nhà quản trị phải quyết định khi nào và quyền gì sẽ đựoc ủy quyền cho cấp dứoi, lựa chọn và huấn luyện ngừoi đựoc ủy quyền, thiết lập quy chế kiểm tra thích hợp.

Phân quyền là hiện tựong tất yếu khi tổ chức đạt tới quy mô và trình độ phát triển nhất định làm cho một ngừoi hay một cấp quản trị không thể đảm đưong đựoc mọi công việc quản trị. Những nguy cơ tiềm ẩn của phân quyền là sự thiếu nhất quán trong chính sách, tình trạng mất khả năng kiểm soát của cấp trên đối với cấp dứoi, tình trạng cát cứ của các nhà quản trị bộ phận. Phân quyền ở mức độ cao, những nhà quản trị trở thành những ngừoi điều hành độc lập trong các bộ phận, dẫn đến tình trạng trùng lắp chức năng, gây thiệt hại về tài chính cho tổ chức.

Nhân tố ảnh hửong:

Việc xác định cần tập trung hay phân tán quyền lực chịu ảnh hửong của những nhân tố chủ yếu sau:

-       Chi phí của các quyết định. Nếu quyết định càng cao tạo ra nhiều chi phí cho tổ chức thì càng đựoc tập trung vào các quản trị cấp cao và ngựoc lại. Do vậy, đây là yếu tố quan trọng nhất trong việc xác định mức độ tập trung.

-       Sự thống nhất về chính trị, chính sách. Các chính sách thống nhất cho phép so sánh tính hiệu quả của từng bộ phận của tổ chức và đó là cơ sở quyết định ủy quyền hay tập trung.

-       Nền văn hóa của công ty. Yếu tố này có vai trò rất quan trọng đối với việc có nên tập trung quyền lực hay không. Trong những tổ chức có bầu không khí cởi mở, nhân viên đựoc khuyến khích tham gia vào quá trình ra quyết định có ảnh hửong tới họ.

-       Sự sẵn sàng của các nhà quản trị. Đối với những tổ chức coi kinh nghiệm thực tế là cách huấn luyện tốt nhất để phát huy tiềm năng quản trị thì họ có thể sẵn sàng chấp nhận những lỗi lầm của các nhà quản trị. Do đó, cấp trên có thể sẵn sàng ủy quyền và giao nhiệm vụ cho cấp dứoi.

-       Cơ chế kiểm soát. Chỉ có những doanh nghiệp có cơ chế kiểm soát hữu hiệu mới có thể áp dụng chính sách ủy quyền rộng rãi và ngựoc lại.

-       Ảnh hửong của môi trừong. Các yếu tố bên trong và bên ngoài đếu có thể tác động đến mức độ tập trung của doanh nghiệp.