Trong tổ, tôi chơi thân với một số người bạn. Huyền và Vân Anh đều ở trong ký túc xá nữ, đối diện bên ký túc xá nam. Giữa hai ký túc xá có hai hàng cây xà cừ rất lâu đời. Hà Nội có rất nhiều đường trồng cây xà cừ. Giống cây được Pháp chọn lựa và trồng ở nước tôi nhiều năm trước đây khi họ quy hoạch Hà Nội. Xà cừ là cây thân to, bóng cây rộng. Những con đường Láng, đường Hoàng Diệu đầy những cây xà cừ thân to bóng dâm mát. Có một ngày cây xà cừ trong sân bóng rổ không biết vì sao mà chết, rồi người ta cưa đổ nó để lại một khoảng trống trên sân và một khoảng trống trong lòng tôi. Nhiều năm sau quay lại trường, sân bóng rổ chỉ còn lại sân, không còn được sử dụng để chơi bóng rổ. Ký túc xa nam và nữ dành cho sinh viên ngày nào cũng được sửa đổi công năng không dùng cho sinh viên ở nữa. Trường xây hẳn ký túc xá 12 tầng mới ở khu đất mới sâu trong trường. Nơi từng gắn với cuộc đời tôi nhiều năm không hẳn mất đi nhưng cũng đã thay đổi. Tình bạn liệu có thay đổi theo thời gian, chúng ta có còn là chúng tôi của ngày ấy.

Vân anh có một sự nhẹ nhàng, một sự duyên dáng, rất tự nhiên. Nhà Vân Anh không có điều kiện như đứa bạn cùng quê Vân Anh cùng phòng tôi. Nhưng ở Vân Anh tôi luôn thấy nụ cười tươi tắn. Vân Anh có lẽ không thích trường Y hay tôi cũng không hiểu câu chuyện đằng sau. Vân Anh thử bán hàng, mô hình đa cấp. Họ không lừa đảo ai, chỉ là tôi không thích mô hình ý. Họ bán dòng sản phẩm riêng biệt với giá cao và phân tầng chiết khấu. Họ hứa hẹn với người ta rằng mô hình mà bạn cố gắng xây dựng sẽ mãi mang về hoa hồng và tiếp tục cho con bạn. Tất nhiên là nếu những người thân vẫn tiếp tục mua hàng của bạn. Kem đánh răng, thuốc bổ. So với nhiều mô hình đa cấp lừa tiền khác, có lẽ tôi thấy cái này còn đỡ chán. Chỉ là bạn mất đi thời gian, tiền bạc thôi. Lên đại học có muôn vàn mô hình như thế. Mời bạn học kinh doanh, bảo bạn làm việc này việc kia, thử làm việc này thử làm việc kia. Chưa kể họ mời bạn góp vốn kinh doanh, bạn làm việc cho họ quần quật tưởng mình là chủ được trả lương, nhưng tiền bạn góp vốn họ trả lương bạn dần. Tiền mất, sức mất, thời gian mất.

Trong trường y, chúng tôi học về chi phí cơ hội. Một khái niệm khá thú vị. Bố mẹ cho bạn đi học đại học thì sẽ ra một chi phí, tiền học phí, tiền ăn ở. Số tiền đó là chi phí và những năm tháng bạn đi học chính là cơ hội mất đi. Chính vì vậy, khi bạn học đại học bạn đang sử dụng nguồn lực, tiền, cơ hội của bố mẹ. Ở Mỹ, chi phí học đại học Y rất đắt đỏ và sinh viên thường phải vay để có tiền chi trả học phí, sinh hoạt cho đến khi tốt nghiệp và kiếm việc trả nợ. Áp lực cuộc sống đến với sinh viên Mỹ sớm hơn và họ học chủ động hơn. Ở các nước châu Á, bố mẹ sẽ hỗ trợ lo lắng cho con vào đại học, học đại học, lo cả đến khi xin việc, bố mẹ đã chuẩn bị cho hết rồi. Thế là có những đứa trẻ trưởng thành muộn, không hiểu mục tiêu cuộc đời mình, chúng cũng học trường này trường kia, cũng làm chỗ này chỗ kia nhưng chỉ nhàng nhàng. Đó là chưa kể có những đứa có thể không đỗ vào Y Hà Nội thì học cái Y gì đó có tên là được, mẹ nó còn thu xếp cho cháu học Tiến sỹ trường xịn ngay sau khi tốt nghiệp Đại học. Ôi chúng là thứ tinh hoa đẹp cái vỏ và đúng cái danh theo đúng quy trình. Chả mấy chốc còn phải chúng một tiếng là thầy chứ chẳng đùa. Xã hội vốn dĩ không có hai chữ công bằng. Chẳng thế mà con của Quách Tĩnh và Hoàng Dung lại có cái thứ như Quách Phù.

Vân Anh trượt môn Giải phẫu rồi phải lận đận học lại, đi thực tập lại trong khi đang học năm học tiếp theo. Một vòng xoắn luẩn quẩn giống như vòng xoắn bệnh lý mà chúng tôi được học. Khi các cơ chế của bệnh tạo thành một chu trình khiến bệnh lý ngày càng tệ đi, bạn phải chặt đứt nhiều mắt xích mới chặn được cái vòng xoắn đó và chữa khỏi bệnh. Những đứa đã bỏ lỡ như Hoài Anh, chán nản và chìm trong game vì muốn quay lại học khó quá. Như con tàu đã đi chệch hướng ngày càng chạy xa cách đích nó nên đến. Nhưng tuổi trẻ ai chẳng có sai lầm, ai chẳng có những giai đoạn trống chếnh để tìm thấy bản ngã, để ta thấy ta. Vân Anh cuối cùng cũng qua môn Giải phẫu và trở thành bác sỹ như những bạn bè khác. Đó là tuổi trẻ của chúng ta, là con đường mỗi người phải đi. Không ai có thể đoán định chuyện sắp xảy ra, điều bạn lựa chọn sẽ dẫn bạn đến đâu. Một cánh cửa đóng lại thì sẽ có một cánh cửa khác mở ra. Như tôi thường nói với con gái tôi rằng mọi con đường đều dẫn đến đích, chỉ là nhanh hay muộn. Tôi thường đi một tuyến đường cố định khi đưa con đến trường và đôi khi tôi thay đổi chỉ để đợi con hỏi sao hôm nay bố đi đường khác. Rồi tôi sẽ giải thích cho con có những đường khác nhau để đến trường và vì sao bố lại đi con đường này ngày hôm nay.